Hưng Hà - vùng đất “địa linh nhân kiệt” của Thái Bình, là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa lâu đời. Mỗi khi đến đây, du khách thập phương lại được đắm mình trong không khí rộn ràng của những lễ hội với nhiều hình thức văn hoá dân gian phong phú, hấp dẫn; được tận mắt chiêm ngưỡng những công trình văn hóa tiêu biểu, gợi lại ký ức về một triều đại huy hoàng trong lịch sử dân tộc.

Trong số các công trình không thể không nhắc đến Đền thờ Đức Hoằng Nghị Đại Vương, hay còn gọi là Đền Nhà Ông, tọa lạc ở thôn Phương La, xã Thái Phương nay là bến Trẩu Sưa.






Đức Trần Hoằng Nghị, người con trai thứ hai của cụ Trần Hấp, vốn là người tài cao, đức trọng, văn võ song toàn. Trần Hoằng Nghị bỏ nghề chài lưới lên vùng Bến Trấn (còn gọi là ấp Ứng Mão – làng Mẹo, huyện Ngự Thiên, phủ Long Hưng, nay là xã Thái Phương, huyện Hưng Hà) khai hoang, lập ấp. Với tài năng của mình, ông đã vận động nhân dân khai canh, lập ấp, dạy dân cấy lúa, trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa, phát triển nông nghiệp, đắp đê phòng lụt, đào sông chống hạn, mở chợ buôn bán, thông thương tới kinh thành Thăng Long. Vì thế mới có câu ca: “Lụa là lụa ở Phương La – Kinh kỳ xưa vẫn thường qua nơi này”. Kinh tế phát triển, nhà nhà ấm no, người người hạnh phúc, Hoằng Nghị Đại Vương trở nên giàu có, thế lực nhất vùng. Ông tổ chức xây dựng quân tinh cương, phù giúp xã tắc, củng cố cơ đồ triều chính. Đến cuối thời Lý, triều đình phân tán quyền lực, giặc giã nổi lên chống lại. Vua Lý phải chạy lên lánh nạn ở Phú Thọ. Trước tình hình đó, Trần Hoằng Nghị đã cùng với anh trai Trần Lý tổ chức anh em con cháu họ Trần dẹp loạn, mời vua Lý về kinh. Thế và lực họ Trần ngày càng thêm lớn mạnh.








Trần Hoằng Nghị có ba người con trai là Trần An Quốc, Trần An Hạ và Trần An Bang (tức Trần Thủ Độ). Ông luôn răn dạy các con của mình “phải tu tâm, tích đức, luyện tài, phải nghĩ những điều chưa ai nghĩ tới, phải làm những điều chưa ai làm được”. Ba người con của ông sau này đều có công lao to lớn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, trong đó nổi bật nhất phải kể đến Trần Thủ Độ - người đã dựng lên vương triều Trần, là Thống quốc Thái sư đầu tiên của triều Trần, ba lần đánh bại quân Nguyên Mông, giữ yên bờ cõi quốc gia Đại Việt.

Tưởng nhớ công lao to lớn của Đức Hoằng Nghị Đại Vương, nhân dân vùng Ngự Thiên – Long Hưng xưa đã lập đền thờ và tôn ông là Thần Hoàng. Với tấm lòng thành kính với tổ tiên, Nghệ nhân Trần Văn Sen, Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, Chủ tịch HĐQT - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Hương Sen, Tộc trưởng hậu duệ Đức tổ Trần Hoằng Nghị Đại Vương đã đứng ra hưng công xây dựng đền theo kiểu nhà năm gian truyền thống, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống với nền văn hóa hiện đại của thời đổi mới. Đền thờ Đức Hoằng Nghị Đại Vương được xây dựng trên diện tích đất rộng 5 héc-ta, nằm trong quần thể di tích lớn nhà Trần thuộc địa bàn huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Từ quốc lộ 39A, khách thập phương có thể thấy một tòa kiến trúc vút lên giữa trời xanh. Đền hướng Đông Nam, hướng của Bát nhã cầu phúc “Thánh nhân nam diệu nhị thính thiên hạ”, có nghĩa là “Đức Thánh quay về Đông Nam thì nghe được lời tâu bày của chúng sinh rồi đem phép màu ban phúc lộc giúp trần gian khỏi bể trầm luân khổ ải”. Đền đặt trên thế đất “rồng cuộn hổ ngồi”, đó là nơi thần hiện. Phần móng chìm ăn sâu xuống lòng đất 4,2 mét, được đổ bê-tông kín tạo thành tầng hầm rất rộng. Phần móng nổi lên mặt đất của lăng mộ cao 2,5 mét. Tiếp theo phần móng là đến thân lăng mộ. Đứng từ dưới nhìn lên, thấy mái lăng mộ gồm ba lớp bê-tông xếp chồng lên nhau. Phần trước lăng mộ là những công trình bằng đá xanh, chạm trổ rất cầu kỳ. Đôi rồng đá thời Trần ngự hai bên rất đẹp, đôi lộc bình bằng đá cao quá đầu người. Phần hiên của công trình rộng mênh mông, đủ làm một sân khấu hoành tráng. Đền có 3 tầng, 6 mái, cao 41 mét. Mái tầng một gồm đôi rồng lớn chầu. Những tầng trên, các mái dốc đều có rồng chầu mặt nguyệt. Hình thù rồng, mặt nguyệt cùng các hình vẽ, hình khắc đều được sự tư vấn của các nhà văn hóa, sử học để cho phù hợp với kiến trúc đời Trần. Đền có 3 cửa vào, cánh cửa bằng gỗ dày 20cm. Bên trong đền là hàng vạn chi tiết đều cầu kỳ, tinh vi với màu chủ đạo là vàng và đỏ. Trên trần ở tầng hai có 1.566 chữ “Phúc” chầu về ban thờ các vị thần, nơi thờ Đức Hoằng Nghị Đại Vương và tứ vị phu nhân. Công trình được khởi công xây dựng từ tháng 6/2001 đến tháng 2/2011, tức là sau 10 năm xây dựng mới hoàn thành. Tuy nhiên, đây mới chỉ là hạng mục chính. Trên khu đất rộng 5 héc-ta đó sẽ còn nhiều công trình kiến trúc khác nữa, như các khu sinh hoạt văn hóa, công trình kiến trúc mô tả đời sống thời Lý - Trần, hồ nước, núi nhân tạo… góp phần tô điểm thêm cho kiến trúc của đền.








Đền thờ Đức Trần Hoằng Nghị Đại Vương không chỉ là một công trình kiến trúc, công trình văn hóa tâm linh mà còn là công trình hội tụ tâm đức của những người con họ Trần cả nước về với tổ tiên và những người có công với làng, với nước.



Box: Trần Hoằng Nghị, với tài năng và công lao to lớn của mình đã được Hoàng đế đương triều sắc phong: “Đại vương tài trí hơn người, phong thái uy nghi, dũng mãnh, giúp triều đình củng cố kỷ cương, làm cho đất nước mạnh giàu, lo cho dân no ấm, thật là thánh thiện, chu toàn mọi mặt, lưu hậu thế danh thơm”.

                                                                                                                                                 Bài : Minh Sơn - Phi Hải  Ảnh TL